Án lệ số 48/2021/AL, tiền dùng vào đánh bạc là phương tiện phạm tội, còn tiền thắng bạc là thu lợi bất chính, đều phải bị tịch thu sung công quỹ. Việc bị cáo giao nộp số tiền này không phải là hành vi "tự nguyện khắc phục hậu quả" hay "tự nguyện bồi thường" để áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo điểm b khoản 1 Điều 51 BLHS.

   Nội dung vụ án:

   Vào ngày 20/9/2016, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh T đã triệt phá một đường dây tổ chức đánh bạc và đánh bạc trái phép quy mô lớn qua mạng Internet trên trang IBET. Phương thức hoạt động của nhóm này là nhận tài khoản cá cược chứa tiền ảo, tự thỏa thuận tỷ giá quy đổi ra tiền Việt Nam, sau đó chia nhỏ thành nhiều tài khoản cấp dưới để giao cho người khác hoặc trực tiếp tham gia cá cược. Nhằm thu lợi bất chính, các đối tượng vừa hưởng tiền hoa hồng từ nhà cái, vừa tự ý nâng mức giá quy đổi đô ảo để hưởng chênh lệch. Cụ thể hành vi của các bị cáo chính như sau:

   - Hồ Công Nhật Q: Tháng 02/2016, Q nhận tài khoản tổng TVK2 (quy ước 5.000 đồng/đô) rồi chia thành 19 tài khoản con, cấp lại cho H, V cùng một số đối tượng khác và giữ lại một phần để tự cá cược. Về hành vi "Tổ chức đánh bạc", Q phải chịu trách nhiệm hình sự với tổng số tiền giao dịch hơn 5,17 tỷ đồng. Về hành vi "Đánh bạc", thông qua việc nâng mức quy đổi đô ảo, Q đã trực tiếp đánh bạc với tổng số tiền bị xử lý hình sự là hơn 692 triệu đồng (chỉ tính các lượt đánh trên 5 triệu đồng), qua đó thu lợi bất chính gần 59 triệu đồng.

   - Hồ Viết H: Nhận 03 tài khoản từ Q với các mức giá 7.000 - 10.000 đồng/đô. H cấp lại 01 tài khoản cho cấp dưới (nâng giá lên 12.000 đồng/đô) và dùng 02 tài khoản còn lại tạo các trang lẻ để trực tiếp đánh bạc. Đối với tội "Tổ chức đánh bạc", H chịu trách nhiệm với số tiền hơn 1,83 tỷ đồng (tuy nhiên không thu được lợi nhuận do tiền hoa hồng chi ra lớn hơn nhận vào). Đối với tội "Đánh bạc", tổng số tiền H tham gia cá cược bị xử lý hình sự là hơn 1,92 tỷ đồng.

   - Nguyễn Mộng V: Nhận 03 tài khoản từ Q với mức giá 6.500 - 7.000 đồng/đô. V cấp lại 01 tài khoản cho người khác (nâng giá lên 8.000 đồng/đô) và giữ lại 02 tài khoản tạo thành 10 trang lẻ để trực tiếp đánh bạc. Về tội "Tổ chức đánh bạc", V chịu trách nhiệm với số tiền hơn 1,06 tỷ đồng (không thu lợi nhuận). Về tội "Đánh bạc", số tiền V trực tiếp tham gia cá cược bị truy cứu trách nhiệm hình sự là hơn 1,93 tỷ đồng.

   Tại Bản án sơ thẩm ngày 16/01/2018, TAND tỉnh Thừa Thiên Huế tuyên phạt hình phạt chung cho cả hai tội danh: Q lĩnh 25 tháng tù, H lĩnh 15 tháng tù và V lĩnh 12 tháng tù. Sau khi các bị cáo kháng cáo xin hưởng án treo, TAND cấp cao tại Đà Nẵng xét xử phúc thẩm vào ngày 27/6/2018 đã quyết định giảm án cho cả ba: Q còn 15 tháng tù, H còn 09 tháng tù và V còn 08 tháng 19 ngày tù. Tuy nhiên, nhận thấy có vấn đề trong việc áp dụng pháp luật, ngày 19/6/2019, Chánh án TAND tối cao đã ra Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm, đề nghị hủy cả bản án phúc thẩm và sơ thẩm về phần hình phạt chính của ba bị cáo để giao hồ sơ xét xử sơ thẩm lại từ đầu. Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao cũng hoàn toàn nhất trí với quyết định kháng nghị này.

   Toà án nhận định:

   Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã đánh giá toàn diện hồ sơ vụ án và chỉ ra những sai lầm nghiêm trọng trong quá trình áp dụng pháp luật của Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm, cụ thể dựa trên các căn cứ sau:

   - Hành vi chia nhỏ tài khoản và nâng mức quy đổi tiền ảo của Hồ Công Nhật Q, Hồ Viết H và Nguyễn Mộng V đã cấu thành hai tội danh độc lập. Về tội "Tổ chức đánh bạc", số tiền giao dịch của các bị cáo lên tới hàng tỷ đồng (Q: 5,17 tỷ; H: 1,83 tỷ; V: 1,06 tỷ), thuộc trường hợp "quy mô lớn" với khung hình phạt 1-5 năm tù. Về tội "Đánh bạc", các bị cáo thực hiện hàng chục đến hàng trăm lượt đánh bạc (mỗi lượt trên 5 triệu đồng) với tổng số tiền từ gần 700 triệu đến gần 2 tỷ đồng, thuộc khung hình phạt 2-7 năm tù. Đây là những hành vi phạm tội nghiêm trọng.

   - Tòa sơ thẩm đã sai lầm khi áp dụng tình tiết giảm nhẹ. Việc các bị cáo nộp lại tiền thu lợi bất chính không được coi là "tự nguyện khắc phục hậu quả", và việc khai báo sau khi đã bị bắt giữ/khởi tố chỉ là "thành khẩn khai báo" chứ không phải "tự thú". Hơn nữa, Tòa án đã bỏ lọt tình tiết tăng nặng "phạm tội nhiều lần" dù các bị cáo đánh bạc nhiều lượt trên 5 triệu đồng. Việc áp dụng sai các tình tiết này dẫn đến hệ quả Tòa sơ thẩm xử phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt, đưa ra mức án quá nhẹ.