Từ 15/3/2026, quy định mới về khởi tố vụ án hình sự và khởi tố bị can chính thức có hiệu lực, làm rõ hơn căn cứ, thẩm quyền và trình tự thực hiện. Những thay đổi này góp phần bảo đảm việc xử lý tội phạm đúng quy định và nâng cao hiệu quả hoạt động tố tụng hình sự.

Dưới đây là một số nội dung của Thông tư liên tịch số 01/2026/TTLT-VKSNDTC-BCA-BQP ngày 28/01/2026 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng quy định về phối hợp giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong việc thực hiện một số quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự (Sau đây gọi tắt là Thông tư liên tịch số 01/2026/TTLT) Công ty Luật TNHH XTVN chia sẻ đến bạn đọc như sau:

Tại điểm c khoản 6 Điều 9 của Thông tư liên tịch số 01/2026/TTLT chính thức ghi nhận nguyên tắc: khi một người thực hiện nhiều hành vi phạm tội khác nhau mà hành vi phạm tội trước là để thực hiện hành vi phạm tội sau hoặc các hành vi có liên quan đến nhau, thì khởi tố bị can đối với các hành vi phạm tội, ghi rõ từng tội danh. Cụ thể như sau:

“Điều 9. Khởi tố bị can, thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can

6. Việc ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can hoặc bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình sự, bổ sung quyết định khởi tố bị can trong trường hợp bị can có nhiều hành vi phạm tội nhưng cùng tội danh và trường hợp bị can phạm nhiều tội, được thực hiện như sau:

c) Nếu một người thực hiện nhiều hành vi phạm tội khác nhau mà hành vi phạm tội trước là để thực hiện hành vi phạm tội sau hoặc các hành vi phạm tội có liên quan đến nhau, thì chỉ ra một quyết định khởi tố vụ án hình sự, một quyết định khởi tố bị can đối với các hành vi phạm tội, trong đó ghi rõ từng tội danh và điều, khoản của Bộ luật Hình sự được áp dụng.

Ví dụ: Để thực hiện hành vi phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Nguyễn Văn A đã thực hiện hành vi phạm tội làm giả tài liệu, con dấu của cơ quan, tổ chức để bị hại tin tưởng, chuyển tiền cho Nguyễn Văn A. Trong trường hợp này, Cơ quan điều tra chỉ ra 01 quyết định khởi tố vụ án, 01 quyết định khởi tố bị can đối với Nguyễn Văn A về 02 tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức”, trong quyết định phải ghi rõ điểm, khoản áp dụng theo Điều 174, Điều 341 của Bộ luật Hình sự;”

Đây là lần đầu tiên một văn bản quy phạm pháp luật (chứ không phải công văn hướng dẫn) chính thức ghi nhận nguyên tắc tách tội, khi một người thực hiện nhiều hành vi phạm tội khác nhau mà hành vi phạm tội trước là để thực hiện hành vi phạm tội sau hoặc các hành vi có liên quan đến nhau thì khởi tố bị can đối với các hành vi phạm tội. Trước khi có Thông tư liên tịch số 01/2026/TTLT, quan điểm xử lý không thống nhất. Công văn 212/TANDTC-PC ngày 13/9/2019 của Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn xử lý hai tội khi làm giả giấy tờ để lừa đảo (Điều 174 + Điều 341), nhưng Công văn số 50/TANDTC-PC ngày 7/4/2020 của Vụ Pháp chế Tòa án nhân dân tối cao lại hướng dẫn chỉ xử lý một tội. Văn bản 796/V14 ngày 10/10/2024 của Vụ Pháp chế VKSNDTC hướng dẫn khởi tố đồng thời Điều 200 và Điều 203 khi mua hóa đơn khống để trốn thuế, nhưng cũng chỉ là văn bản nghiệp vụ nội bộ.

Như vậy, Thông tư liên tịch số 01/2026/TTLT ra đời thay đổi bản chất vấn đề. Đây là văn bản quy phạm pháp luật có giá trị bắt buộc thi hành, quan điểm tách tội giờ không còn là ý kiến của một vụ chức năng mà là quy phạm được luật hóa. Thông tư liên tịch số 01/2026/TTLT giải quyết được sự thiếu thống nhất trong thực tiễn là điều tích cực.

Trên đây là toàn bộ chia sẻ của Công ty Luật TNHH XTVN về một số nội dung của Thông tư liên tịch số 01/2026/TTLT. Hãy liên hệ chúng tôi để được tư vấn, hỗ trợ pháp lý một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất, đảm bảo đúng quy định pháp luật.