Từ ngày 01/07/2026, Nghị định số 207/2026/NĐ-CP và Thông tư số 32/2026/TT-BXD chính thức có hiệu lực, quy định cụ thể về hoạt động quan trắc công trình phục vụ công tác bảo trì, trong đó xác định các nhóm công trình thuộc diện quan trắc phục vụ công tác bảo trì trong quá trình khai thác, sử dụng. Đây là cơ sở để theo dõi, đánh giá tình trạng công trình và bảo đảm an toàn trong quá trình xây dựng và quản lý công trình.

1. Thế nào là “quan trắc công trình xây dựng”?

Căn cứ theo khoản 6 Điều 2 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP, “quan trắc công trình xây dựng” được định nghĩa như sau:

“Điều 2. Giải thích từ ngữ

…

6. Quan trắc công trình là hoạt động theo dõi, đo đạc, ghi nhận sự biến đổi về hình học, biến dạng, chuyển dịch và các thông số kỹ thuật khác của công trình và môi trường xung quanh theo thời gian.”

Như vậy, quan trắc công trình xây dựng là hoạt động theo dõi, đo đạc và ghi nhận sự thay đổi của công trình và môi trường xung quanh trong quá trình khai thác, sử dụng hoặc thi công. Việc quan trắc giúp đánh giá tình trạng của công trình, kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường về biến dạng, chuyển dịch hoặc mất an toàn, từ đó làm cơ sở để thực hiện các biện pháp xử lý, bảo đảm chất lượng và tính an toàn của công trình.

2. Các trường hợp công trình xây dựng phải quan trắc phục vụ công tác bảo trì từ ngày 01/07/2026

Căn cứ theo khoản 1 Điều 37 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP, quan trắc công trình phục vụ công tác bảo trì phải được thực hiện trong các trường hợp sau:

“Điều 37. Quan trắc công trình phục vụ công tác bảo trì công trình xây dựng

1. Quan trắc công trình phục vụ công tác bảo trì công trình xây dựng phải được thực hiện trong các trường hợp sau:

a) Công trình có dấu hiệu lún, nghiêng, nứt và các dấu hiệu bất thường khác có khả năng gây sập đổ công trình;

b) Theo yêu cầu của chủ đầu tư, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý sử dụng;

c) Công trình thuộc danh mục các công trình xây dựng chuyên ngành phải quan trắc phục vụ công tác bảo trì công trình xây dựng.”

3. Các nhóm công trình xây dựng phải quan trắc phục vụ công tác bảo trì từ ngày 01/07/2026

Căn cứ theo khoản 1, khoản 2 Điều 6 và Phụ lục về công trình dân dụng; công trình sản xuất vật liệu, sản phẩm xây dựng, công trình công nghiệp nhẹ; công trình hạ tàng kỹ thuật phải quan trắc trong quá trình khai thác, sử dụng ban hành kèm theo Thông tư số 32/2026/TT-BXD, các nhóm công trình xây dựng phải quan trắc phục vụ công tác bảo trì bao gồm:

-       Công trình dân dụng, công trình sản xuất vật liệu, sản phẩm xây dựng, công trình công nghiệp nhẹ, công trình hạ tầng kỹ thuật phải quan trắc trong quá trình khai thác, sử dụng, cụ thể bao gồm:

+     Nhà, kết cấu dạng nhà; công trình nhiều tầng có sàn; công trình có kết cấu nhịp lớn dạng khung (cấp đặc biệt);

+     Công trình có kết cấu dạng cột, trụ, tháp (cấp I trở lên);

+     Sân vận động, sân thi đấu các môn thể thao có khán đài; nhà thi đấu (các môn thể thao) (cấp I trở lên).

-       Công trình giao thông phải quan trắc phục vụ công tác bảo trì trong quá trình khai thác, sử dụng theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

4. Quy định về việc thực hiện quan trắc công trình xây dựng phục vụ công tác bảo trì từ ngày 01/07/2026

Căn cứ theo khoản 2 Điều 37 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP quy định về yêu cầu đối với việc quan trắc công trình phục vụ công tác bảo trì như sau:

-       Nhà thầu quan trắc lập đề cương quan trắc trình chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình chấp thuận;

-       Nhà thầu quan trắc thực hiện quan trắc theo đề cương quan trắc đã được chấp thuận;

-       Các số liệu quan trắc phải được phân tích, đánh giá; kết quả quan trắc phải được so sánh với giá trị giới hạn thiết kế cho phép và các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng có liên quan. Trường hợp số liệu quan trắc vượt quá giá trị giới hạn thiết kế cho phép hoặc có dấu hiệu bất thường thì chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình phải tổ chức đánh giá nguyên nhân, tổ chức kiểm định (nếu cần thiết) và có biện pháp khắc phục, xử lý kịp thời.

Bên cạnh đó, căn cứ theo khoản 3 Điều 6 Thông tư số 32/2026/TT-BXD, khi thực hiện quan trắc công trình xây dựng cần đảm bảo các nội dung chủ yếu sau:

-       Phạm vi quan trắc: các kết cấu chịu lực chính của công trình (ví dụ: giàn mái không gian, hệ khung chịu lực chính, khán đài sân vận động, ống khói, si lô);

-       Thông số quan trắc (ví dụ: biến dạng nghiêng, lún, nứt, võng, chuyển vị) và giá trị giới hạn của các thông số này; thời gian quan trắc; chu kỳ đo và các nội dung cần thiết khác.

Như vậy, khi thực hiện quan trắc công trình xây dựng cần xác định rõ phạm vi quan trắc, các thông số cần theo dõi, giá trị giới hạn cho phép, thời gian quan trắc và chu kỳ đo, từ đó làm cơ sở để theo dõi, đánh giá tình trạng công trình và kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường trong quá trình khai thác, sử dụng.

Có thể thấy, từ ngày 01/07/2026, các quy định về quan trắc công trình phục vụ công tác bảo trì được thực hiện theo Nghị định số 207/2026/NĐ-CP và Thông tư số 32/2026/TT-BXD. Theo đó, các nhóm công trình xây dựng thuộc diện phải quan trắc cần đảm bảo được thực hiện đúng yêu cầu và nội dung theo quy định nhằm theo dõi, đánh giá tình trạng công trình, cũng như kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường và bảo đảm an toàn trong quá trình quản lý và sử dụng công trình.