Luật Đầu tư 2025, được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2026 (một số nội dung áp dụng theo lộ trình), được đánh giá là bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách pháp luật về đầu tư. So với Luật Đầu tư 2020, nhiều quy định đã được sửa đổi theo hướng minh bạch, đơn giản hóa thủ tục và tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp. Hãy cùng Công ty Luật TNHH XTVN phân tích những điểm mới đáng chú ý của Luật Đầu tư 2025 và tác động của các quy định này đối với hoạt động đầu tư, kinh doanh trong thời gian tới.

Thứ nhất, cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo Luật Đầu tư 2020, danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện còn tương đối rộng, nhiều lĩnh vực dịch vụ phải đáp ứng điều kiện và xin cấp phép trước khi hoạt động. Tuy nhiên, tại Luật Đầu tư 2025, Điều 7 và Phụ lục IV đã bãi bỏ 38 ngành, nghề và sửa đổi phạm vi 20 ngành, nghề. Một số lĩnh vực như dịch vụ làm thủ tục thuế, hải quan, việc làm, cho thuê lại lao động… không còn thuộc diện phải đáp ứng điều kiện kinh doanh như trước. Quy định mới góp phần giảm đáng kể rào cản gia nhập thị trường, tiết kiệm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp, dù vẫn cần lưu ý đến các quy định pháp luật chuyên ngành liên quan.

Thứ hai, chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Trước đây, theo Luật Đầu tư 2020, phần lớn ngành, nghề có điều kiện đều yêu cầu doanh nghiệp phải được cấp phép trước khi hoạt động. Luật Đầu tư 2025 đã thay đổi cách tiếp cận khi phân định thành hai nhóm: (i) nhóm phải cấp phép trước; và (ii) nhóm chỉ cần đáp ứng điều kiện và công bố thông tin để cơ quan nhà nước thực hiện hậu kiểm. Sự thay đổi này giúp rút ngắn quy trình gia nhập thị trường, song cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tự tuân thủ, khi doanh nghiệp phải duy trì đầy đủ điều kiện trong suốt quá trình hoạt động, thay vì chỉ đáp ứng tại thời điểm xin phép.

Thứ ba, làm rõ phạm vi và thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư. Luật Đầu tư 2020 chủ yếu phân định dự án theo thẩm quyền của cơ quan có thẩm quyền (Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, UBND cấp tỉnh), nhưng chưa liệt kê cụ thể các loại dự án tương ứng. Đến Luật Đầu tư 2025, Điều 24 đã liệt kê rõ 20 loại dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời bổ sung các trường hợp không phải thực hiện thủ tục này.

Về thẩm quyền, quy định mới cũng có sự điều chỉnh:

·  Quốc hội chỉ xem xét các dự án cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt;

·  Thủ tướng Chính phủ chấp thuận 08 nhóm dự án;

·  Chủ tịch UBND cấp tỉnh (thay vì UBND như trước) chấp thuận 13 nhóm dự án.
Việc chuyển thẩm quyền từ UBND sang Chủ tịch UBND cấp tỉnh được kỳ vọng giúp rút ngắn quy trình và nâng cao hiệu quả xử lý hồ sơ.

Thứ tư, đơn giản hóa thủ tục điều chỉnh dự án đầu tư. Theo Luật Đầu tư 2020, nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư trong nhiều trường hợp, bao gồm cả khi thay đổi tổng vốn đầu tư từ 20% trở lên hoặc thay đổi công nghệ. Luật Đầu tư 2025 đã bãi bỏ hai trường hợp này, chỉ giữ lại 05 trường hợp mang tính cốt lõi như thay đổi mục tiêu, quy mô đất, địa điểm, tiến độ, thời hạn hoặc nhà đầu tư. Quy định mới giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong quá trình triển khai dự án, tránh phát sinh thủ tục đối với các thay đổi không mang tính bản chất. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc không phải điều chỉnh chủ trương đầu tư không đồng nghĩa với việc được miễn điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư nếu nội dung thay đổi có liên quan.

Thứ năm, bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài. Luật Đầu tư 2020 quy định một số dự án đầu tư ra nước ngoài phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Đến Luật Đầu tư 2025, thủ tục này đã được bãi bỏ hoàn toàn. Theo quy định mới, chỉ các dự án có quy mô vốn lớn hoặc thuộc lĩnh vực nhạy cảm (như ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán, bất động sản…) mới phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Các dự án còn lại chủ yếu thực hiện thủ tục liên quan đến quản lý ngoại hối. Điều này giúp đơn giản hóa quy trình và tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng đầu tư ra thị trường quốc tế.

Tổng thể, Luật Đầu tư 2025 thể hiện xu hướng cải cách theo hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm, đơn giản hóa thủ tục và phân cấp mạnh hơn. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không chỉ được hưởng lợi từ môi trường đầu tư thông thoáng hơn mà còn phải nâng cao năng lực tuân thủ để hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động.

Mọi vấn đề cần tư vấn cụ thể hoặc hỗ trợ thực hiện các thủ tục liên quan, Quý độc giả có thể liên hệ đến Công ty Luật TNHH XTVN để được tư vấn đảm bảo quá trình thực hiện đúng pháp luật và hiệu quả.