Từ 01/7/2026, Thông tư 30/2026/TT-BXD được Bộ Xây dựng ban hành ngày 15/6/2026 BXD quy định trình tự, thủ tục kiểm định, miễn kiểm định lần đầu cho xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; trình tự, thủ tục chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới cải tạo, xe máy chuyên dùng cải tạo; trình tự, thủ tục kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy (sau đây gọi tắt là Thông tư 30/2026/TT-BXD) chính thức có hiệu lực. Dưới đây là những điểm mới đáng chú ý liên quan đến hoạt động đăng kiểm, cải tạo phương tiện và chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính lĩnh vực đăng kiểm mà chủ xe cần biết từ ngày 01/7/2026.

1. Thay đổi thông tin phương tiện không phải thực hiện kiểm định lại

Một trong những điểm mới của Thông tư 30/2026/TT-BXD là việc bổ sung quy định về các trường hợp thay đổi thông tin phương tiện mà không phải thực hiện kiểm định lại. Cụ thể, các trường hợp này được quy định tại Điều 15 Thông tư, gồm:

(1) Giấy chứng nhận kiểm định, tem kiểm định bị sai thông tin, bị hỏng, bị mất;

(2) Xe thay đổi chứng nhận đăng ký xe, biển số xe;

(3) Xe thay đổi từ hình thức không kinh doanh vận tải sang có kinh doanh vận tải, thời hạn hiệu lực Giấy chứng nhận cấp lại phải tính toán lại kể từ ngày kiểm định đạt yêu cầu của lần cấp tước đó, áp dụng theo chu kỳ ngắn hơn của hình thức có kinh doanh vận tải;

(4) Xe thay đổi từ hình thức có kinh doanh vận tải sang không kinh doanh vận tải, thời hạn hiệu lực của Giấy chứng nhận cấp lại được giữ nguyên, bằng với thời hạn hiệu lực còn lại của GCN đã cấp trước đó;

(5) Xe có sự thay đổi nhưng không coi là cải tạo.

Trong các trường hợp này, tổ chức, cá nhân không phải mang xe đến cơ sở đăng kiểm để kiểm định lại và giấy chứng nhận kiểm định, tem kiểm định được cấp lại bởi cơ sở đăng kiểm đã cấp trước đó, thời hạn hiệu lực cùng với thời hạn hiệu lực đã cấp, trừ trường hợp đổi hình thức có kinh doanh vận tải sang không kinh doanh vận tải và ngược lại.

2. Thêm trường hợp được miễn hồ sơ thiết kế cải tạo

Theo Thông tư 30/2026/TT-BXD, các trường hợp được miễn hồ sơ thiết kế cải tạo đã có sự sửa đổi, cũng như có các quy định mới. Cụ thể, theo khoản 5 Điều 20 Thông tư 30/2026/TT-BXD, xe cải tạo phải lập hồ sơ thiết kế đáp ứng quy định tại Phụ lục XIV ban hành kèm theo Thông tư 30/2026/TT-BXD, trừ các trường hợp không phải lập hồ sơ thiết kế cải tạo sau đây:

(1) Xe được lắp đặt, thay thế hoặc tháo bỏ bàn đạp phanh phụ bằng cách liên kết với bàn đạp phanh chính thông qua dẫn động cơ khí.

(2) Xe ô tô Pickup được lắp đặt hoặc thay thế, tháo bỏ nắp che khoang chở hàng, hành lý không thuộc trường hợp quy định tại điểm d khoản 6 Mục I Phụ lục XI ban hành kèm theo Thông tư 30/2026/TT-BXD.

(3) Xe được tháo bỏ hệ thống cung cấp nhiên liệu sử dụng khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) hoặc khí thiên nhiên nén (CNG) cho động cơ của xe đối với xe cơ giới đã cải tạo lắp đặt thêm hệ thống cung cấp nhiên liệu (LPG, CNG) trở về chỉ sử dụng hệ thống cung cấp nhiên liệu của ô tô trước khi cải tạo hệ thống cung cấp nhiên liệu.

(4) Xe được lắp, thay thế hoặc tháo bỏ bơm, thùng dầu và hệ thống đường ống thủy lực của ô tô đầu kéo để dẫn động cho hệ thống nâng hạ thùng hàng của sơ mi rơ moóc tải tự đổ.

(5) Xe thay đổi khối lượng vượt quá sai số cho phép theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sai số cho phép và làm tròn số đối với khối lượng của xe cơ giới.

(6) Xe lắp, thay thế hoặc tháo bỏ mui gió trên nóc ca bin ô tô đầu kéo làm thay đổi kích thước xe vượt quá giới hạn sai số cho phép được quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sai số cho phép và làm tròn số đối với kích thước, khối lượng của xe cơ giới.

(7) Xe có thay đổi về khối lượng bản thân, khối lượng hàng chuyên chở khác với chứng nhận đăng ký xe nhưng có các thông số kỹ thuật và hình ảnh phù hợp với giấy chứng nhận kiểm định được cấp ở lần gần nhất trước ngày Thông tư này có hiệu lực

(8) Các trường hợp xe đã cải tạo theo quy định trước ngày Thông tư này có hiệu lực nhưng không được coi là xe cải tạo theo quy định tại Thông tư này có nhu cầu chuyển đổi về xe trước cải tạo.

(9) Thay thế cụm đèn chiếu sáng phía trước bằng cụm đèn khác kiểu loại đã được chứng nhận hoặc công bố hợp quy theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đèn chiếu sáng phía trước của phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, có công suất tương đương và việc lắp đặt đèn không cần phải gia công thay đổi kết cấu xe.

(10) Xe ô tô tải tự đổ có nhu cầu tự nguyện cắt giảm thể tích thùng hàng để phù hợp các quy chuẩn hiện hành về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe cơ giới.

(11) Xe lắp, thay thế hoặc tháo bỏ thiết bị có chức năng cảnh báo, chống bỏ quên trẻ em trên xe.

(12) Xe ô tô tải thông dụng lắp đặt, tháo bỏ các trang bị được quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong sản xuất, thử nghiệm, nghiệm thu, bảo quản, vận chuyển, sử dụng, tiêu hủy vật liệu nổ công nghiệp và bảo quản tiền chất thuốc nổ (QCVN 01:2019/BCT) để phục vụ vận chuyển vật liệu nổ công nghiệp, tiền chất thuốc nổ không làm thay đổi kích thước cơ bản của xe, kích thước thùng hàng, khối lượng cơ bản của xe thực tế chênh lệch so với thông số tương ứng trong giấy chứng nhận kiểm định không vượt quá sai số cho phép theo quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sai số cho phép và làm tròn số đối với kích thước, khối lượng của xe cơ giới.

(13) Xe được lắp thêm hoặc tháo bỏ hoặc thay thế thiết bị nâng hạ hàng hóa của thùng hàng trên xe ô tô, thiết bị nâng hạ hàng hóa này phải có giấy chứng nhận kiểm định an toàn còn hiệu lực của cơ quan có thẩm quyền.

3. Trường hợp thay đổi linh kiện nhưng không coi là cải tạo

Thông tư 30/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng đã mở rộng phạm vi các trường hợp không được coi là cải tạo xe cơ giới. Cụ thể, từ ngày 1/7/2026, nhiều chi tiết do chính nhà sản xuất thiết kế, công bố và cung cấp sẽ không còn bị coi là cải tạo nếu được lắp đặt đúng chủng loại cho phương tiện. Các chi tiết này bao gồm: Cản trước, cản sau, lưới tản nhiệt, cánh lướt gió, bậc lên xuống và một số phụ kiện tùy chọn khác do nhà sản xuất hoặc đơn vị được nhà sản xuất ủy quyền cung cấp. Tuy nhiên, sau khi lắp đặt trang bị ngoại thất thay thế phải đảm bảo kích thước bao của xe thực tế không vượt quá 100m so với thông số ban đầu và khối lượng cơ bản không vượt quá sai số cho phép quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Bên cạnh đó, Thông tư cũng quy định bổ sung các trường hợp xe cơ giới thay đổi một số kết cấu thùng hàng cũng sẽ không được coi là cải tạo. Cụ thể các thay đổi như: Bịt kín hoặc thay đổi kết cấu cánh cửa thùng hàng, thay thế tôn bọc dạng phẳng thành dạng sóng hoặc ngược lại; bọc thêm tôn phần khung mui của xe mui phủ; lắp thêm hoặc tháo bỏ nắp chắn bụi cho thùng chở hàng của ô tô tải tự đổ, rơ-moóc tải tự đổ, sơ mi rơ-moóc tải tự đổ; lắp thay thế hoặc tháo bỏ nắp che khoang chở hàng, hành lý của ô tô pickup, lắp đặt thêm bậc bước chân lên xuống, trang trí ống xả, đai trang trí bảo hiểm đèn chiếu sáng, đèn tín hiệu, cánh lướt gió, mui gió.

4. Đẩy mạnh chuyển đổi số, giảm tối đa thủ tục hành chính

Thông tư 30/2026/TT-BXD cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong giải quyết thut tục hành chính. Theo đó, khi thực hiện thủ tục kiểm định, chủ xe có thể sử dụng giấy đăng ký xe hoặc giấy hẹn trả đăng ký xe tích hợp trên VNeID, VNeTraffic và dữ liệu điện tử được chia sẻ từ cơ quan đăng ký xe, giảm đáng kể giấy tờ phải xuất trình.

Đồng thời, đối với các loại giấy tờ đã được chia sẻ từ Trung tâm dữ liệu quốc gia hoặc cơ quan quản lý nhà nước thì người dân không phải nộp lại. Ngoài ra, chế độ báo cáo định kỳ đối với công tác kiểm định và chứng nhận cải tạo cũng được bãi bỏ, giảm chi phí tuân thủ cho các cơ sở đăng kiểm.

Cuối cùng, một điểm mới là việc lập hồ sơ phương tiện hoàn toàn dựa trên cơ sở dữ liệu xe sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Phần mềm sẽ tự động tạo duy nhất một hồ sơ phương tiện ngay từ lần đầu xe được miễn kiểm định hoặc kiểm định. Việc tra cứu, đối soát dữ liệu đều thực hiện trên môi trường số, hạn chế sai sót và trùng lặp thông tin.

Mọi vấn đề cần tư vấn cụ thể hoặc hỗ trợ thực hiện các thủ tục liên quan, Quý độc giả có thể liên hệ đến Công ty Luật TNHH XTVN để được tư vấn đảm bảo quá trình thực hiện đúng pháp luật và hiệu quả.