Nghị định 281/2026/NĐ-CP ngày 13/7/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 04 tháng 10 năm 2024 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai chính thức có hiệu lực từ ngày 31/8/2026. Dưới đây là một vài điểm mới của Nghị định này.

1. Chủ tịch UBND cấp xã được phạt vi phạm đến 250 triệu đồng

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc tăng mạnh thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã. Trước đây, mức phạt tiền tối đa thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã chỉ là 5 triệu đồng. Theo quy định mới, Chủ tịch UBND cấp xã có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền tối đa lên đến 250 triệu đồng – gấp 50 lần so với trước đây, đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong thời hạn 03 tháng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định. Quy định này nhằm góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và xử lý vi phạm ngay từ cơ sở.

2. Mở rộng thẩm quyền xử phạt vi phạm đất đai của Công an nhân dân

Một điểm mới nữa trong Nghị định là các chức danh thuộc lực lượng Công an nhân dân có thẩm quyền được xử phạt đối với một số hành vi vi phạm, cụ thể bao gồm:

-         Vi phạm về sử dụng đất an ninh;

-         Vi phạm về sử dụng đất sai mục đích;

-         Lấn đất, chiếm đất;

-         Cản trở hoặc gây khó khăn cho việc sử dụng đất của người khác;

-         Sử dụng giấy tờ giả trong thủ tục đất đai;

-         Vi phạm về cung cấp thông tin đất đai.

Trước đây, Nghị định 123/2024/NĐ-CP chỉ quy định các chức danh Công an được xử phạt theo thẩm quyền đối với hành vi sử dụng giấy tờ giả tại khoản 3 Điều 27.

3. Bổ sung trường hợp không bị phạt do không đăng ký biến động đất đai

Theo quy định hiện hành, hành vi không đăng ký biến động đất đai trong các trường hợp bắt buộc sẽ bị xử phạt từ 2-3 triệu đồng. Tuy nhiên, từ ngày 31/8, Nghị định 281/2026/NĐ-CP đã bổ sung trường hợp ngoại lệ: Không áp dụng mức phạt trên đối với trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai.

Ngoài ra, Nghị định cũng quy định rõ nguyên tắc chuyển tiếp. Theo đó, các trường hợp đã lập biên bản vi phạm trước ngày 31/8/2026 nhưng chưa ban hành quyết định xử phạt sẽ không bị xử phạt. Đối với các quyết định xử phạt đã ban hành trong khoảng thời gian từ ngày 31/1/2026 đến trước ngày 31/8/2026 nhưng người vi phạm chưa thực hiện thì cũng không tiếp tục thi hành.

4. Vợ chồng chung quyền sử dụng đất bị xử phạt như một cá nhân

Theo khoản 2 Điều 3a Nghị định 123/2024/NĐ-CP, được bổ sung bởi Điều 1 Nghị định 281/2026/NĐ-CP, quy định: “Vợ và chồng chung quyền sử dụng đất thì áp dụng xử phạt vi phạm hành chính như đối với một cá nhân.”

Trước đây, Nghị định 123/2024/NĐ-CP chưa có quy định riêng về nguyên tắc xử lý vi phạm đối với trường hợp vợ và chồng cùng có quyền sử dụng đất, mà chỉ xác định cá nhân, hộ gia đình, cộng đồng dân cư, tổ chức là những đối tượng bị xử phạt (trong đó hộ gia đình và cộng đồng dân cư bị xử phạt như đối với cá nhân vi phạm). Với quy định mới, nếu hành vi vi phạm hành chính xảy ra trên thửa đất thuộc quyền sử dụng chung của vợ chồng thì vợ chồng được tính như một cá nhân để áp dụng mức phạt.

Tuy nhiên, quy định này chỉ điều chỉnh cách xác định đối tượng và mức phạt trong trường hợp vợ chồng chung quyền sử dụng đất. Tùy hành vi, người vi phạm vẫn có thể bị buộc đăng ký đất đai, khôi phục tình trạng ban đầu của đất, nộp lại số lợi bất hợp pháp hoặc thực hiện các biện pháp khác theo quy định.

5. Bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả đối với vi phạm đất đai

Bên cạnh việc sửa đổi quy định về xử phạt, Nghị định 281 còn bổ sung thêm 4 biện pháp khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm đất đai. Người vi phạm có thể bị buộc khôi phục hiện trạng ban đầu của đất trước thời điểm xảy ra vi phạm; khôi phục trạng thái ban đầu của mốc địa giới đơn vị hành chính; thực hiện lại đầy đủ các thủ tục hành chính về đất đai theo đúng quy định của pháp luật; đồng thời phải nộp lại toàn bộ giấy tờ giả hoặc các hồ sơ, tài liệu đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung đã sử dụng.

Mọi vấn đề cần tư vấn cụ thể hoặc hỗ trợ thực hiện các thủ tục liên quan, Quý độc giả có thể liên hệ đến Công ty Luật TNHH XTVN để được tư vấn đảm bảo quá trình thực hiện đúng pháp luật và hiệu quả.