Chất lây nhiễm là nhóm vật chất tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người và môi trường nếu không được quản lý, xử lý đúng quy định. Do đó, pháp luật đặt ra các yêu cầu cụ thể đối với việc nhận diện, ghi nhãn, đóng gói và vận chuyển chất lây nhiễm nhằm bảo đảm an toàn trong quá trình lưu giữ và lưu thông. Vậy chất lây nhiễm được hiểu như thế nào và các tổ chức, cá nhân cần tuân thủ những quy định gì khi thực hiện các hoạt động này?

1. Chất lây nhiễm là gì? Có bao nhiêu loại chất lây nhiễm?

Căn cứ khoản 7 Điều 2 Thông tư 33/2026/TT-BYT quy định chất lây nhiễm là mẫu bệnh phẩm bệnh truyền nhiễm được đóng gói, vận chuyển và được phân loại thành chất lây nhiễm loại A và chất lây nhiễm loại B.

Căn cứ khoản 8 và khoản 8 Thông tư 33/2026/TT-BYT quy định về chất lây nhiễm loại A và chất lây nhiễm loại B như sau:

-         Chất lây nhiễm loại A là chất khi phơi nhiễm trong quá trình vận chuyển có thể gây ra những bệnh lý đe dọa đến tính mạng, gây tử vong hoặc dị tật vĩnh viễn cho người theo quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 33/2026/TT-BYT;

-         Chất lây nhiễm loại B là chất lây nhiễm không thuộc danh mục chất lây nhiễm loại A theo quy định.

2. Quy định về ghi nhãn, đóng gói chất lây nhiễm

Căn cứ Điều 12 Thông tư 33/2026/TT-BYT quy định về ghi nhãn, đóng gói chất lây nhiễm như sau:

-    Ghi nhãn:

+       Nhãn trên lớp đóng gói thứ nhất (ống nghiệm hoặc dụng cụ chứa chất lây nhiễm) phải có thông tin hoặc mã định danh phù hợp để nhận diện và truy xuất nguồn gốc chất lây nhiễm;

+       Nhãn trên lớp đóng gói ngoài cùng khi vận chuyển ra ngoài cơ sở phải có các thông tin sau:

·        Họ, tên, số điện thoại, người gửi và người nhận;

·        Tên, số điện thoại và địa chỉ của cơ sở nhận mẫu và cơ sở gửi mẫu;

·        Mẫu nhãn theo quy định tại Phụ lục V ban hành kèm theo Thông tư 33/2026/TT-BYT đối với vận chuyển quốc tế và nội địa;

·        Khi sử dụng đá khô hoặc ni tơ lỏng thì cần nêu tên chất làm lạnh, mã số theo quy định của Liên Hợp Quốc và trọng lượng tịnh;

+       Nhãn trên lớp đóng gói ngoài cùng khi vận chuyển trong khuôn viên cơ sở xét nghiệm phải có thông tin nhận diện đơn vị gửi mẫu;

+       Trường hợp các gói hàng được đặt trong lớp bao gói ngoài, các thông tin và nhãn theo quy định ở lớp đóng gói thứ ba phải được thể hiện trên mặt ngoài của lớp bao gói ngoài.

-    Đóng gói:

+       Việc đóng gói chất lây nhiễm loại A và loại B khi vận chuyển trong khuôn viên hoặc ra ngoài cơ sở thực hiện theo quy định tại Phụ lục VI ban hành kèm theo Thông tư 33/2026/TT-BYT;

+       Không được đóng gói hàng nguy hiểm khác cùng với chất lây nhiễm, trừ trường hợp hàng nguy hiểm đó cần thiết để duy trì khả năng tồn tại, ổn định của chất lây nhiễm.

3. Quy định về vận chuyển chất lây nhiễm

Căn cứ Điều 13 Thông tư 33/2026/TT-BYT quy định về vận chuyển chất lây nhiễm như sau:

-   Việc vận chuyển chất lây nhiễm trong khuôn viên cơ sở phải được thực hiện theo quy định nội bộ của cơ sở, bảo đảm an toàn, an ninh sinh học;

-   Khi vận chuyển chất lây nhiễm ra ngoài cơ sở, cơ sở gửi mẫu phải thông báo cho cơ sở nhận mẫu về thời gian gửi, phương thức vận chuyển và thời gian mẫu dự kiến đến nơi để bảo đảm việc tiếp nhận và xử lý mẫu kịp thời;

-   Thực hiện bảo quản, đóng gói và ghi nhãn theo quy định trong suốt quá trình vận chuyển. Việc vận chuyển chất lây nhiễm bằng đường hàng không, đường bộ, đường sắt và đường thủy thực hiện theo quy định của pháp luật đối với từng phương thức vận tải và các quy định của pháp luật có liên quan;

-   Người tham gia vận chuyển chất lây nhiễm phải được đào tạo, tập huấn theo quy định của pháp luật về vận chuyển hàng hoá nguy hiểm đối với phương thức vận tải tương ứng và cần sử dụng các thiết bị, dụng cụ phù hợp để ngăn ngừa sự rò rỉ, phát tán chất lây nhiễm, đồng thời phòng ngừa thất thoát, tiếp cận hoặc sử dụng trái phép chất lây nhiễm trong quá trình vận chuyển.

Như vậy, việc vận chuyển chất lây nhiễm phải tuân thủ đầy đủ các yêu cầu về an toàn, bảo quản, đóng gói, ghi nhãn, phương thức vận chuyển và đào tạo người tham gia, nhằm hạn chế nguy cơ rò rỉ, phát tán, thất thoát hoặc sử dụng trái phép.

Việc tuân thủ các yêu cầu về ghi nhãn, đóng gói và vận chuyển không chỉ góp phần bảo đảm an toàn mà còn giúp tổ chức, cá nhân chủ động thực hiện đúng nghĩa vụ theo quy định pháp luật. Nắm rõ các yêu cầu này là cơ sở quan trọng để hạn chế rủi ro trong quá trình quản lý, sử dụng và vận chuyển chất lây nhiễm.