Trước diễn biến phức tạp của thời tiết trong mùa mưa bão, tình trạng cây xanh gãy cành, bật gốc đổ xuống lòng đường đang trở thành mối lo ngại cho người tham gia giao thông trên các tuyến đường trong thành phố. Những sự cố này không chỉ gây tổn thất nghiêm trọng về tài sản mà còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của người đi đường. Vậy khi cây đổ trên đường trong mùa mưa bão gây thiệt hại cho người tham gia giao thông thì trách nhiệm bồi thường thiệt hại thuộc về ai?

1. Điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra

Căn cứ theo Điều 2 Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án Nhân dân tối cao ngày 06 tháng 09 năm 2022, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra phát sinh khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

Thứ nhất, có thiệt hại thực tế xảy ra: bao gồm thiệt hại về vật chất (thiệt hại do tài sản, sức khỏe, tính mạng bị xâm phạm) hoặc tổn thất về tinh thần.

Thứ hai, sự kiện cây cối gây thiệt hại mang tính trái pháp luật: Bộ luật Dân sự năm 2015 không giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại vào một số trường hợp cụ thể mà chỉ cần có sự kiện thiệt hại thực tế xảy ra do cây cối thì trách nhiệm bồi thường thiệt hại sẽ phát sinh.

Thứ ba, có mối quan hệ nhân quả giữa hoạt động gây thiệt hại của cây cối với thiệt hại xảy ra.

2. Chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra

Theo Điều 604 Bộ luật Dân sự năm 2015, trách nhiệm bồi thường thiệt hại thuộc về các chủ thể sau:

Thứ nhất, chủ sở hữu cây cối. Theo Khoản 2 Điều 175 và Khoản 1, Khoản 3 Điều 177 Bộ luật Dân sự năm 2015, nếu chủ sở hữu cây cối không thực hiện các biện pháp nhằm bảo đảm an toàn như phát rễ, tỉa cành, chặt hạ cây có nguy cơ đổ mà cây cối gây thiệt hại thì phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Thứ hai, người chiếm hữu cây cối và người được giao quản lý cây cối. Đáng chú ý, theo điểm b Khoản 3 Điều 28 Nghị định 258/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 09 tháng 10 năm 2025, đơn vị thực hiện dịch vụ về quản lý cây xanh chịu trách nhiệm bồi thường cho tổ chức, cá nhân, gia đình có người hoặc tài sản thiệt hại trong trường hợp không thực hiện theo đúng quy trình quản lý, duy trì cây xanh được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

3. Căn cứ loại trừ trách nhiệm bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra

Theo Khoản 2 Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015 và Khoản 3 Điều 2 Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP, chủ sở hữu cây cối, người chiếm hữu và người được giao quản lý cây cối không phải bồi thường thiệt hại trong các trường hợp:

Thứ nhất, sự kiện bất khả kháng. Khoản 1 Điều 156 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép. Cụ thể, khi có thông tin về mưa bão, chủ thể quản lý cây cối phải thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng ngừa và khắc phục phù hợp với khả năng cho phép (như tỉa cành, gia cố, chặt hạ cây có nguy cơ sụp đổ trước mùa mưa bão). Trường hợp đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết mà thiệt hại vẫn xảy ra thì đây được coi là sự kiện bất khả kháng và chủ sở hữu, chủ thể quản lý cây cối không phải chịu trách nhiệm bồi thường.

Thứ hai, toàn bộ thiệt hại xảy ra đều do lỗi của bị thiệt hại. Trường hợp này, chủ sở hữu và các chủ thể khác phải chứng minh được: (i) đã tuân thủ các quy định pháp luật có liên quan đến việc xén rễ, tỉa cành, chặt bỏ cây có nguy cơ sụp đổ, (ii) lỗi hoàn toàn do người bị thiệt hại.

Trên đây là các quy định liên quan đến trách nhiệm bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra. Như vậy, khi di chuyển ngoài đường trong điều kiện thời tiết mưa bão, người tham gia giao thông cần quan sát và chú ý giữ khoảng cách an toàn với khu vực có nhiều cây xanh, đồng thời không đỗ xe dưới gốc cây trong tình hình thời tiết xấu. Bên cạnh đó, chủ sở hữu, chủ thể quản lý cây cối cần kiểm tra, cắt tỉa cây xanh, và chủ động chặt hạ các cành khô nguy hiểm trước mùa mưa bão.

Mọi vấn đề cần tư vấn cụ thể hoặc hỗ trợ thực hiện các thủ tục liên quan, Quý độc giả có thể liên hệ đến Công ty Luật TNHH XTVN để được tư vấn đảm bảo quá trình thực hiện đúng pháp luật và hiệu quả.