Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội trong sáng tạo nội dung, tuy nhiên cũng kéo theo không ít rủi ro liên quan đến giả mạo hình ảnh, giọng nói của người thật. Trước thực trạng các nội dung “deepfake” ngày càng phổ biến và khó nhận biết, từ ngày 01/05/2026, các nội dung AI giả người thật sẽ chính thức phải gắn nhãn theo quy định mới. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tăng tính minh bạch, bảo vệ người dùng và hạn chế các hành vi lợi dụng AI để lừa đảo, xuyên tạc thông tin trên không gian mạng.

1. Trí tuệ nhân tạo là gì?

            Căn cứ khoản 1 Điều 3 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, trí tuệ nhân tạo là việc thực hiện bằng điện tử các năng lực trí tuệ của con người, bao gồm học tập, suy luận, nhận thức, phán đoán và hiểu ngôn ngữ tự nhiên.

            Như vậy, Trí tuệ nhân tạo còn được gọi là AI, là một sản phẩm công nghệ có khả năng giải quyết vấn đề như con người và cách thức hoạt động của AI dường như mô phỏng trí tuệ của con người. Các tổ chức hiện đại thu thập khối lượng dữ liệu cực lớn từ nhiều nguồn khác nhau như cảm biến thông minh, nội dung do con người tạo ra, công cụ giám sát và bản ghi hệ thống. Công nghệ trí tuệ nhân tạo phân tích và sử dụng dữ liệu để hỗ trợ hoạt động kinh doanh một cách hiệu quả. Ví dụ: công nghệ AI có thể phản hồi các cuộc trò chuyện của con người trong lĩnh vực hỗ trợ khách hàng, tạo hình ảnh và văn bản gốc để tiếp thị và đưa ra các đề xuất thông minh để phân tích.

2. Từ 01/05/2026 nội dung AI giả người thật phải gắn nhãn

            Căn cứ khoản 3 và khoản 4 Điều 11 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 quy định về trách nhiệm của chủ thể đăng tải nội dung AI như sau:

“Điều 11. Trách nhiệm minh bạch

3. Bên triển khai có trách nhiệm thông báo rõ ràng khi cung cấp ra công cộng văn bản, âm thanh, hình ảnh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo nếu nội dung đó có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

4. Bên triển khai có trách nhiệm bảo đảm âm thanh, hình ảnh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo nhằm mô phỏng, giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật hoặc tái hiện sự kiện thực tế phải được gắn nhãn dễ nhận biết để phân biệt với nội dung thật.”

            Như vậy, bên triển khai có trách nhiệm thông báo rõ ràng khi cung cấp ra công cộng văn bản, âm thanh, hình ảnh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống AI nếu nội dung đó có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật; đồng thời âm thanh, hình ảnh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng AI nhằm mô phỏng, giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật hoặc tái hiện sự kiện thực tế phải được gắn nhãn dễ nhận biết để phân biệt với nội dung thật.

            Ngoài ra, căn cứ khoản 2 Điều 18 Nghị định 142/2026/NĐ-CP quy định về trường hợp phải gắn nhãn đối với sản phẩm của trí tuệ nhân tạo như sau:

“Điều 18. Thông báo và gắn nhãn hiển thị đối với nội dung do hệ thống trí tuệ nhân tạo tạo ra

2. Bên triển khai phải gắn nhãn dễ nhận biết đối với âm thanh, hình ảnh hoặc video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong các trường hợp sau đây:

a) Mô phỏng hoặc giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật;

b) Tái hiện sự kiện thực tế để phân biệt với nội dung thật, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.”

            Theo đó, bên triển khai phải gắn nhãn dễ nhận biết đối với âm thanh, hình ảnh hoặc video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng AI trong hai trường hợp: mô phỏng hoặc giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật; hoặc tái hiện sự kiện thực tế để phân biệt với nội dung thật. Theo khoản 3 Điều 18 Nghị định 142/2026/NĐ-CP việc thông báo gắn nhãn cần được thể hiện rõ ràng, dễ nhận biết và thực hiện trước hoặc tại thời điểm người xem tiếp cận nội dung.

            Tóm lại, quy định gắn nhãn đối với nội dung AI giả người thật từ ngày 01/5/2026 là bước tiến quan trọng trong việc tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên không gian mạng. Việc nhận diện rõ các nội dung do AI tạo ra không chỉ giúp bảo vệ người dùng trước nguy cơ bị lừa đảo, thao túng thông tin, mà còn góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh và đáng tin cậy hơn. Vì vậy, cá nhân, tổ chức và các đơn vị sản xuất nội dung cần chủ động cập nhật quy định pháp luật để bảo đảm việc ứng dụng AI đúng quy định, tránh các rủi ro pháp lý có thể phát sinh trong quá trình hoạt động.