Từ ngày 31/07/2026, Thông tư số 34/2026/TT-NHNN chính thức có hiệu lực, thay thế Thông tư số 12/2016/TT-NHNN về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài. So với quy định trước đây, Thông tư số 34/2026/TT-NHNN không chỉ sửa đổi, chi tiết hơn một số thủ tục mà còn xây dựng một cơ chế quản lý toàn diện hơn đối với hoạt động chuyển tiền, mở và sử dụng tài khoản, đăng ký giao dịch ngoại hối cũng như quản lý dòng vốn đầu tư ra nước ngoài.

1. Mở rộng phạm vi quản lý đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài và bổ sung quy định về tài khoản trước đầu tư

Một trong những điểm thay đổi đáng chú ý của Thông tư số 34/2026/TT-NHNN là việc mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với hoạt động quản lý ngoại hối liên quan đến đầu tư ra nước ngoài. Nếu như trước đây tại Thông tư số 12/2016/TT-NHNN chủ yếu điều chỉnh hoạt động ngoại hối đối với các dự án thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài, thì Thông tư số 34/2026/TT-NHNN đã mở rộng phạm vi áp dụng đối với cả các dự án không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài, đồng thời quy định cụ thể hơn về các giao dịch ngoại hối phát sinh trong suốt quá trình chuẩn bị và thực hiện dự án.

Cụ thể, căn cứ theo khoản 1 Điều 1 Thông tư số 12/2016/TT-NHNN, phạm vi điều chỉnh hoạt động quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài bao gồm:

-       Việc mở, sử dụng tài khoản vốn đầu tư bằng ngoại tệ, bằng đồng Việt Nam;

-       Đăng ký, đăng ký thay đổi giao dịch ngoại hối liên quan đến hoạt động đầu tư ra nước ngoài;

-       Việc chuyển ngoại tệ ra nước ngoài trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài của nhà đầu tư;

-       Chuyển lợi nhuận, thu nhập hợp pháp và vốn đầu tư ở nước ngoài về Việt Nam.

Trong khi đó, căn cứ theo khoản 1 Điều 1 Thông tư số 34/2026/TT-NHNN, phạm vi điều chỉnh hoạt động quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài đã được mở rộng và quy định chi tiết hơn, bao gồm những nội dung sau:

-       Chuyển tiền ra nước ngoài trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài (đối với dự án thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài);

-       Chuyển tiền ra nước ngoài  trước khi được cấp văn bản xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối liên quan đến hoạt động đầu tư ra nước ngoài (đối với dự án không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài);

-       Mở, sử dụng tài khoản trước đầu tư để đáp ứng các chi phí cho hoạt động hình thành dự án đầu tư ở nước ngoài, tài khoản vốn đầu tư ra nước ngoài để thực hiện đầu tư ra nước ngoài; 

-       Đăng ký giao dịch ngoại hối liên quan đến hoạt động đầu tư ra nước ngoài;

-       Chuyển vốn đầu tư bằng tiền ra nước ngoài; chuyển vốn, lợi nhuận, khoản thu hợp pháp bằng tiền ở nước ngoài về Việt Nam;

-       Các hoạt động ngoại hối khác liên quan đến hoạt động đầu tư ra nước ngoài.

Việc bổ sung cơ chế quản lý đối với dự án không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài đã khắc phục khoảng trống pháp lý trước đây, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để kiểm soát dòng vốn ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

2. Hoàn thiện cơ chế quản lý việc chuyển tiền ra nước ngoài trước khi thực hiện đầu tư

Trước đây, Thông tư số 12/2016/TT-NHNN chỉ quy định chung về việc chuyển ngoại tệ ra nước ngoài trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài và việc mở tài khoản ngoại tệ trước đầu tư. Trong khi đó, căn cứ theo Điều 6, Điều 7 và Điều 8 Thông tư số 34/2026/TT-NHNN, việc quản lý ngoại hối đối với hoạt động chuyển tiền ra nước ngoài trước đầu tư đã được quy định cụ thể và rõ ràng hơn, bao gồm những nôi dung sau:

-       Nguyên tắc chuyển tiền ra nước ngoài trước đầu tư:

+ Việc chuyển tiền trước đầu tư phải được thực hiện thông qua tài khoản trước đầu tư; 

+ Mỗi dự án đầu tư phải có một hệ thống tài khoản trước đầu tư riêng biệt; 

+ Thủ tục thay đổi ngân hàng mở tài khoản trước đầu tư được quy định chặt chẽ; 

+ Số tiền được phép chuyển ra nước ngoài trước đầu tư bị giới hạn theo hạn mức pháp luật quy định;  

+ Tổng số vốn được chuyển ra nước ngoài của từng nhà đầu tư bị giới hạn theo quy định của pháp luật;

+ Trường hợp dự án không được triển khai hoặc không được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, nhà đầu tư có trách nhiệm thu hồi số tiền đã chuyển ra nước ngoài; 

+ Sau khi dự án được triển khai, tài khoản trước đầu tư sẽ được sử dụng làm tài khoản vốn đầu tư. 

-       Các giao dịch thu, chi trên tài khoản trước đầu tư bằng ngoại tệ

+ Các giao dịch thu trên tài khoản trước đầu tư bằng ngoại tệ bao gồm: ngoại tệ được chuyển từ tài khoản thanh toán của nhà đầu tư; ngoại tệ mua từ ngân hàng được phép theo quy định của pháp luật; số dư được chuyển từ tài khoản trước đầu tư đã mở trước đây khi thay đổi ngân hàng; số tiền được chuyển từ nước ngoài về do không sử dụng hết hoặc được hoàn trả các chi phí hình thành dự án; và khoản lãi phát sinh từ số dư trên tài khoản theo quy định của pháp luật.

+ Các giao dịch chi trên tài khoản trước đầu tư bằng ngoại tệ bao gồm: chuyển ngoại tệ ra nước ngoài để thanh toán các chi phí trước đầu tư theo quy định; bán ngoại tệ cho ngân hàng được phép; chuyển ngoại tệ về tài khoản thanh toán của nhà đầu tư khi không tiếp tục thực hiện dự án hoặc khi nhận lại số tiền chưa sử dụng; chuyển số dư sang tài khoản trước đầu tư mới khi thay đổi ngân hàng được phép; và thanh toán các khoản phí dịch vụ liên quan đến việc mở, quản lý và sử dụng tài khoản theo quy định của ngân hàng.

-       Các giao dịch thu, chi trên tài khoản trước đầu tư bằng đồng Việt Nam:

+ Các giao dịch thu trên tài khoản trước đầu tư bằng đồng Việt Nam bao gồm: tiền đồng được chuyển từ tài khoản thanh toán của nhà đầu tư; số dư chuyển từ tài khoản trước đầu tư đã mở trước đây khi thay đổi ngân hàng được phép; tiền đồng được chuyển từ nước ngoài về trong trường hợp nhà đầu tư không sử dụng hết số tiền đã chuyển trước đầu tư hoặc được hoàn trả các khoản chi phí hình thành dự án; tiền thu được từ việc bán ngoại tệ chuyển từ nước ngoài về; và khoản lãi phát sinh từ số dư trên tài khoản theo quy định của pháp luật.

+ Các giao dịch chi trên tài khoản trước đầu tư bằng đồng Việt Nam bao gồm: chuyển tiền đồng ra nước ngoài để thanh toán các chi phí trước đầu tư theo quy định; chuyển tiền về tài khoản thanh toán bằng đồng Việt Nam của nhà đầu tư; chuyển số dư sang tài khoản trước đầu tư mới khi thay đổi ngân hàng được phép; và thanh toán các khoản phí liên quan đến việc quản lý, sử dụng tài khoản theo quy định của ngân hàng.

Có thể thấy, việc bổ sung các quy định nêu trên đã hoàn thiện đáng kể cơ chế quản lý dòng tiền trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, khắc phục tình trạng thiếu thống nhất của quy định trước đây. Đồng thời, việc quy định cụ thể về tài khoản trước đầu tư và các giao dịch được phép thực hiện cũng góp phần tăng cường tính minh bạch, tạo cơ sở pháp lý để kiểm soát dòng vốn đầu tư ra nước ngoài ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án.

3. Hoàn thiện hồ sơ và thủ tục đăng ký giao dịch ngoại hối

Một trong những điểm mới quan trọng của Thông tư số 34/2026/TT-NHNN là việc hoàn thiện quy định về hồ sơ đăng ký giao dịch ngoại hối theo hướng phân loại phù hợp với từng nhóm dự án đầu tư ra nước ngoài. 

Trong khi trước đây, theo quy định tại Điều 9 Thông tư số 12/2016/TT-NHNN chỉ quy định chung một bộ hồ sơ đăng ký giao dịch ngoại hối lần đầu áp dụng chung cho các dự án đầu tư ra nước ngoài, Thông tư số 34/2026/TT-NHNN mới đây đã phân loại hồ sơ đăng ký giao dịch ngoại hối lần đầu thành hai trường hợp cụ thể.

Theo đó, căn cứ theo Điều 14 và Điều 15 Thông tư số 34/2026/TT-NHNN, hồ sơ đăng ký giao dịch ngoại hối lần đầu được theo 02 trường hợp:

(1) Hồ sơ đăng ký giao dịch ngoại hối lần đầu đối với dự án thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài;

(2) Hồ sơ đăng ký giao dịch ngoại hối lần đầu đối với dự án không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài

Việc phân loại hồ sơ theo từng nhóm dự án không chỉ bảo đảm yêu cầu quản lý phù hợp với đặc điểm của từng hình thức đầu tư mà còn tạo cơ sở để cơ quan quản lý áp dụng yêu cầu kiểm soát tương ứng đối với từng trường hợp. Qua đó, quy định mới góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ngoại hối, đồng thời bảo đảm tính minh bạch và thuận lợi hơn trong quá trình thực hiện thủ tục đăng ký giao dịch ngoại hối.

Nhìn chung, Thông tư số 34/2026/TT-NHNN đã xây dựng cơ chế quản lý ngoại hối toàn diện hơn so với trước đây, đặc biệt đối với hoạt động chuyển tiền trước đầu tư, quản lý tài khoản và đăng ký giao dịch ngoại hối. Do đó, các tổ chức, cá nhân có hoạt động đầu tư ra nước ngoài cần kịp thời cập nhật các quy định mới để bảo đảm việc chuyển vốn và thực hiện các thủ tục liên quan đúng quy định của pháp luật.