Luật Quản lý thuế (Luật số 108/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong công tác quản lý thuế tại Việt Nam. Không chỉ sửa đổi các quy định mang tính kỹ thuật, luật mới còn định hình lại cách thức quản lý theo hướng số hóa, minh bạch và kiểm soát rủi ro. Dưới đây là những thay đổi quan trọng cần đặc biệt lưu ý.

1. Chỉ rõ đối tượng nộp thuế: Bao gồm cả tổ chức, cá nhân nước ngoài

Một điểm mới quan trọng là việc xác định rõ đối tượng nộp thuế, trong đó lần đầu tiên luật hóa cụ thể nhóm tổ chức, cá nhân nước ngoài có thu nhập tại Việt Nam. Trước đây, quy định còn mang tính khái quát, chưa phân biệt rõ giữa đối tượng trong nước và ngoài nước, dẫn đến khó khăn trong quản lý. Luật mới đã bổ sung rõ:

- Tổ chức, cá nhân nước ngoài có phát sinh thu nhập tại Việt Nam;

- Các chủ thể hoạt động trên nền tảng số, thương mại điện tử xuyên biên giới.

Quy định này giúp bịt lỗ hổng pháp lý trong quản lý thuế đối với các “ông lớn” công nghệ và các hoạt động kinh doanh không hiện diện vật lý tại Việt Nam, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan trong việc khấu trừ và nộp thay thuế.

2. Phân nhóm người nộp thuế trong quản lý thuế

Luật Quản lý thuế lần đầu tiên đưa ra cơ chế phân nhóm người nộp thuế dựa trên tiêu chí quản lý rủi ro. Đây là bước tiến quan trọng trong hiện đại hóa quản lý thuế.

Các tiêu chí phân nhóm bao gồm:

- Ngành nghề, lĩnh vực hoạt động;

- Loại hình pháp lý và cơ cấu sở hữu;

- Quy mô doanh thu, mức đóng góp ngân sách;

- Mức độ tuân thủ và lịch sử tuân thủ pháp luật thuế.

Trên cơ sở đó, cơ quan thuế sẽ:

- Áp dụng chế độ ưu tiên đối với nhóm tuân thủ tốt;

- Tăng cường kiểm tra đối với nhóm rủi ro cao;

- Phân bổ nguồn lực quản lý hiệu quả hơn.

Cách tiếp cận này giúp giảm gánh nặng cho doanh nghiệp tuân thủ tốt, đồng thời nâng cao hiệu quả kiểm soát đối với các đối tượng có nguy cơ vi phạm.

3. Sửa đổi, bổ sung các thủ tục hành chính

Luật Quản lý thuế không tạo thêm thủ tục hành chính mới, mà tập trung sửa đổi, hoàn thiện các thủ tục hiện hành theo hướng đơn giản và đồng bộ hơn. Các nhóm thủ tục được điều chỉnh gồm:

- Đăng ký thuế;

- Khai thuế, tính thuế, khấu trừ thuế;

- Nộp thuế, xử lý chậm nộp, tiền phạt;

- Hoàn thuế, miễn giảm thuế;

- Khoanh nợ, xóa nợ thuế;

- Kiểm tra thuế;

- Ấn định thuế.

Điểm đáng chú ý là các thủ tục này được thiết kế phù hợp với môi trường số, giúp giảm thời gian xử lý, tăng tính minh bạch và hạn chế phát sinh tiêu cực.

4. Sửa đổi, bổ sung quy định về chuyển đổi số

Chuyển đổi số là nội dung xuyên suốt của Luật Quản lý thuế. Luật đã đặt nền tảng pháp lý cho việc ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình quản lý.

Một số điểm nổi bật gồm:

- Ưu tiên tự động hóa trong thu thập và xử lý dữ liệu;

- Xây dựng hệ thống thông tin quản lý thuế tích hợp;

- Áp dụng quản lý rủi ro dựa trên dữ liệu lớn.

Đặc biệt, cơ quan thuế sẽ ban hành các thông báo, quyết định hành chính dưới dạng điện tử, có ký số và giá trị pháp lý tương đương văn bản giấy. Toàn bộ dữ liệu được lưu trữ trên hệ thống, giúp người nộp thuế dễ dàng tra cứu và thực hiện quyền của mình.

5. Bổ sung các hành vi bị cấm trong quản lý thuế

Luật mới bổ sung nhiều hành vi bị nghiêm cấm nhằm tăng cường kỷ luật trong lĩnh vực thuế, bao gồm:

- Lợi dụng chức vụ để làm lộ thông tin người nộp thuế;

- Làm sai lệch kết quả thanh tra, kiểm tra;

- Cản trở việc cung cấp thông tin phục vụ quản lý thuế;

- Tạo lập hóa đơn điện tử trái phép;

- Xâm nhập, phá hoại hệ thống dữ liệu thuế;

- Phát tán thông tin sai lệch ảnh hưởng đến cơ quan thuế.

Những quy định này không chỉ áp dụng với người nộp thuế mà còn với cán bộ quản lý, góp phần đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

6. Quy định mới về quyết toán thuế theo Luật Quản lý thuế 2025

6.1 Giảm thời hạn khai bổ sung hồ sơ khai thuế

Luật quy định người nộp thuế chỉ được khai bổ sung trong thời hạn 5 năm kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ của kỳ tính thuế có sai sót.

Quy định này nhằm:

- Tăng tính kỷ luật trong kê khai thuế;

- Hạn chế tình trạng kéo dài việc điều chỉnh sai sót;

- Tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm tra, thanh tra.

6.2 Hộ, cá nhân tự xác định mức doanh thu hằng năm để tính thuế

Một thay đổi lớn là bỏ dần cơ chế thuế khoán. Theo đó:

- Hộ, cá nhân kinh doanh tự xác định doanh thu;

- Tự kê khai và tính thuế theo quy định;

- Cơ quan thuế hỗ trợ thông qua dữ liệu quản lý. Điều này giúp tăng tính chủ động, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tính trung thực và năng lực quản lý của người nộp thuế.

6.3 Bổ sung quy định về khai thuế thương mại điện tử

Luật đã bổ sung quy định riêng đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số:

- Nếu nền tảng có chức năng đặt hàng và thanh toán: nền tảng phải khấu trừ và nộp thay thuế;

- Nếu không: cá nhân, hộ kinh doanh tự kê khai và nộp thuế.

Quy định này giúp kiểm soát hiệu quả lĩnh vực thương mại điện tử – nơi có nguy cơ thất thu thuế cao.

7. Quy định về hoàn thuế áp dụng từ 2026

Luật đưa ra cơ chế hoàn thuế tự động dựa trên dữ liệu và tiêu chí rủi ro. Cơ quan thuế sẽ:

- Xử lý hồ sơ hoàn thuế tự động;

- Đảm bảo an toàn thông tin;

- Triển khai theo lộ trình phù hợp với hạ tầng công nghệ.

Ngoài ra, cơ chế miễn, giảm thuế cũng được tự động hóa, giúp giảm thời gian xử lý và chi phí tuân thủ cho người nộp thuế.

8. Các khoản nợ thuế phát sinh trước 01/7/2026

Luật quy định rõ:

- Các khoản nợ thuế đến hết ngày 30/6/2026 sẽ xử lý theo quy định mới;

- Các khoản miễn, giảm trước đó vẫn áp dụng theo luật cũ.

Quy định này đảm bảo tính thống nhất và tránh xung đột pháp luật trong giai đoạn chuyển tiếp.

Kết luận Luật Quản lý thuế 2025 thể hiện rõ xu hướng hiện đại hóa hệ thống thuế tại Việt Nam, với trọng tâm là chuyển đổi số, quản lý rủi ro và nâng cao trách nhiệm của người nộp thuế. Những thay đổi này không chỉ giúp tăng hiệu quả thu ngân sách mà còn tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và phù hợp với bối cảnh kinh tế số. Tuy nhiên, để luật đi vào cuộc sống một cách hiệu quả, cần có sự chuẩn bị đồng bộ từ phía cơ quan quản lý và sự chủ động thích ứng từ phía người nộp thuế.

Mọi vấn đề cần tư vấn cụ thể hoặc hỗ trợ thực hiện các thủ tục liên quan, Quý độc giả có thể liên hệ đến Công ty Luật TNHH XTVN để được tư vấn đảm bảo quá trình thực hiện đúng pháp luật và hiệu quả.