Bảo hiểm hưu trí bổ sung là một trong những cơ chế hỗ trợ người lao động có thêm nguồn tài chính sau khi nghỉ hưu, đồng thời góp phần đa dạng hóa các hình thức bảo đảm an sinh xã hội. Nghị định 85/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 10/05/2026 đã quy định cụ thể quy trình tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung mà doanh nghiệp và người lao động cần lưu ý trong quá trình thực hiện.

1. Thế nào là “bảo hiểm hưu trí bổ sung”?

Căn cứ theo khoản 5 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, “bảo hiểm hưu trí bổ sung” được định nghĩa là loại hình bảo hiểm mang tính chất tự nguyện theo nguyên tắc thị trường nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong bảo hiểm xã hội bắt buộc, có cơ chế tạo lập quỹ từ đóng góp của người sử dụng lao động hoặc của người sử dụng lao động và người lao động.

2. Đối tượng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung

Căn cứ theo Điều 2, Điều 124 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Điều 4 Nghị định 85/2026/NĐ-CP, đối tượng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung bao gồm:

-         Người lao động là công dân Việt Nam đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc;

-         Người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc khi làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam;

-         Người sử dụng lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

3. Phương thức tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung

Căn cứ theo Điều 5 Nghị định 85/2026/NĐ-CP, phương thức tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung được quy định như sau:

-         Người lao động và người sử dụng lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung được tự nguyện tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung do các doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí triển khai thông qua người sử dụng lao động, cụ thể như sau:

+       Việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung không phải là điều kiện bắt buộc để tuyển dụng, ký kết, gia hạn hợp đồng lao động; người sử dụng lao động không được phân biệt đối xử, cản trở quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động thông qua việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung; không được gắn việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung với chính sách khen thưởng, đánh giá thi đua và phúc lợi đối với người lao động;

+       Mức đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung do người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận trên cơ sở tự nguyện.

-         Căn cứ vào yêu cầu quản lý lao động và khả năng tài chính, người sử dụng lao động xây dựng văn bản thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung và thực hiện đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung cho người lao động của doanh nghiệp mình theo văn bản thỏa thuận.

-         Người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung được hưởng phần đóng góp của người sử dụng lao động và kết quả đầu tư từ khoản đóng góp này khi đáp ứng một trong các điều kiện sau:

+       Điều kiện để người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung được hưởng phần đóng góp của người sử dụng lao động và kết quả đầu tư từ khoản đóng góp phải được nêu cụ thể tại văn bản thỏa thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động. Trường hợp người sử dụng lao động có điều kiện về thời gian làm việc tối thiểu đối với người lao động thì không quá 05 năm.

+       Bị tử vong.

+       Đang mắc một trong những bệnh ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS.

+       Có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; người khuyết tật đặc biệt nặng.

+       Người lao động là công dân nước ngoài không tiếp tục cư trú tại Việt Nam hoặc có giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề, giấy phép hành nghề hết hiệu lực mà không được gia hạn.

4. Quy trình tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung

Căn cứ theo khoản 6 Điều 6 Nghị định 85/2026/NĐ-CP, quy trình tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung được thực hiện như sau:

-         Người sử dụng lao động xây dựng văn bản thỏa thuận và thông báo, lấy ý kiến người lao động. Sau khi thống nhất, người sử dụng lao động ký văn bản thỏa thuận về việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung với từng người lao động hoặc ký với Chủ tịch Công đoàn sau khi lấy ý kiến tập thể người lao động theo nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác và trung thực. Nội dung cơ bản của văn bản thỏa thuận thực hiện theo quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định 85/2026/NĐ-CP, cụ thể bao gồm các nội dung sau:

+       Chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung tham gia;

+       Các nội dung người lao động ủy quyền cho người sử dụng lao động;

+       Việc thay đổi các nội dung tại văn bản thỏa thuận;

+       Quyền và nghĩa vụ của người lao động;

+       Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động;

+       Những nội dung thỏa thuận, cam kết khác của người lao động và người sử dụng lao động;

+       Thời hạn của văn bản thỏa thuận.

-         Người sử dụng lao động ký hợp đồng tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí. Căn cứ danh sách người lao động tham gia chương trình, doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí mở tài khoản hưu trí cá nhân cho người lao động.

-         Căn cứ vào chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã đăng ký và văn bản thỏa thuận với người lao động, người sử dụng lao động đóng phần đóng góp của người sử dụng lao động (nếu có) và phần người lao động ủy thác cho người sử dụng lao động đóng hộ (nếu có) vào quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung và thông báo cho doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí về số tiền đóng cho từng người lao động theo quy định.

-         Khoản tiền đóng góp vào mỗi tài khoản hưu trí cá nhân của người tham gia quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung bao gồm:

+       Khoản tiền đóng góp của người sử dụng lao động cho người lao động (nếu có).

+       Khoản tiền đóng góp của người lao động (nếu có).

Trên đây là các quy định liên quan đến bảo hiểm hưu trí bổ sung có hiệu lực từ ngày 10/05/2026, bao gồm khái niệm, đối tượng tham gia, phương thức tham gia và quy trình thực hiện. Việc nắm rõ các quy định này giúp người sử dụng lao động và người lao động đảm bảo tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung theo quy định pháp luật.