Từ ngày 01/03/2026, một quy định mới mang tính đột phá trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài chính thức có hiệu lực, cho phép nhà đầu tư nước ngoài được thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam mà không cần phải có dự án đầu tư trước như quy định trước đây. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc đơn giản hóa thủ tục đầu tư, rút ngắn thời gian gia nhập thị trường và nâng cao sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam.

1.             Từ 1/3/2026, nhà đầu tư nước ngoài được thành lập doanh nghiệp mà không cần có dự án đầu tư trước đúng không?

Căn cứ điểm c khoản 1 Điều 22 Luật Đầu tư 2020 quy định về Đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, về nguyên tắc, nhà đầu tư nước ngoài phải có dự án đầu tư trước khi được thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam, trừ trường hợp thành lập doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo hoặc quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo điểm d khoản 1 Điều 22 Luật Đầu tư 2020 được bổ sung bởi khoản 4 Điều 6 Luật sửa đổi Luật Đấu thầu; Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư; Luật Hải quan; Luật Thuế giá trị gia tăng; Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; Luật Đầu tư; Luật Đầu tư công; Luật Quản lý, sử dụng tài sản công 2025 (có hiệu lực kể từ ngày 01/07/2025) quy định nhà đầu tư nước ngoài vẫn được phép thành lập doanh nghiệp mà không cần có dự án đầu tư trước, nhưng chỉ áp dụng đối với các trường hợp, lĩnh vực dự án cụ thể sau đây:

-       Dự án đầu tư thành lập mới trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển;

-       Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu lớn, hạ tầng điện toán đám mây, hạ tầng di động từ 5G trở lên và hạ tầng số khác trong lĩnh vực công nghệ chiến lược theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ;

-       Dự án đầu tư trong lĩnh vực công nghệ chiến lược, sản xuất sản phẩm công nghệ chiến lược theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Tuy nhiên, căn cứ khoản 2 Điều 19 Luật Đầu tư 2025 (có hiệu lực kể từ ngày 01/03/2026) quy định về Đầu tư thành lập tổ chức kinh tế như sau:

-       Nhà đầu tư trong nước thành lập tổ chức kinh tế theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp và pháp luật tương ứng với từng loại hình tổ chức kinh tế.

-       Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài quy định tại Điều 8 của Luật này khi thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh tế.

Như vậy, quy định cũ yêu cầu có dự án trước rồi mới được thành lập doanh nghiệp nhưng quy định mới cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp mà không cần có dự án đầu tư trước, nhưng phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài quy định tại Điều 8 Luật Đầu tư 2025 khi thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh tế.

2.             Ngành, nghề đầu tư kinh doanh

Căn cứ Phụ lục IV Luật Đầu tư năm 2020 quy định có 229 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. So với Phụ lục IV Luật Đầu tư năm 2025, Chính phủ đã rà soát cắt giảm, sửa đổi phạm vi của một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện còn 198 ngành, nghề.

Một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện bị cắt giảm có thể kể đến gồm:

-       Kinh doanh làm thủ tục về thuế;

-       Kinh doanh dịch vụ phòng cháy, chữa cháy;

-       Kinh doanh dịch vụ làm thủ tục hải quan;

-       Dịch vụ phụ trợ bảo hiểm;

-       Kinh doanh dịch vụ cho thuê lại lao động;

-       Kinh doanh dịch vụ giám định thương mại;

-       Kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng thực phẩm đông lạnh;

-       Kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng hóa thuộc danh mục hàng hóa đã qua sử dụng…

Ngoài ra, so với Điều 7 Luật Đầu tư 2020, vốn chỉ xác định danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và yêu cầu doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện theo cơ chế “xin – cấp phép” thống nhất, thì Điều 7 Luật Đầu tư 2025 đã thay đổi căn bản phương thức quản lý bằng cách tách các ngành, nghề có điều kiện thành hai nhóm: nhóm phải cấp phép, chứng nhận trước khi kinh doanh và nhóm chỉ cần công bố đáp ứng điều kiện để quản lý theo cơ chế hậu kiểm.

Có thể thấy, quy định mới cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam mà không cần dự án đầu tư trước từ ngày 01/03/2026 đã mở ra cơ hội tiếp cận thị trường nhanh hơn, linh hoạt hơn và giảm đáng kể gánh nặng thủ tục hành chính. Việc nắm bắt kịp thời những thay đổi này sẽ giúp nhà đầu tư chủ động xây dựng chiến lược gia nhập và mở rộng hoạt động kinh doanh tại Việt Nam một cách hiệu quả và đúng quy định pháp luật.

Mọi vấn đề cần tư vấn cụ thể hoặc hỗ trợ thực hiện các thủ tục liên quan, Quý độc giả có thể liên hệ đến Công ty Luật TNHH XTVN để được tư vấn đảm bảo quá trình thực hiện đúng pháp luật và hiệu quả.