Đăng ký hộ tịch là thủ tục hành chính cơ bản gắn với quyền nhân thân của mỗi cá nhân. Trước đây, người dân phải thực hiện tại nơi thường trú hoặc tạm trú. Tuy nhiên, nhằm tạo thuận lợi và đáp ứng xu hướng chuyển đổi số, pháp luật Việt Nam đã cải cách theo hướng cho phép đăng ký hộ tịch tại bất kỳ UBND cấp xã/phường nào.

 Cùng chúng tôi làm rõ các quy định của pháp luật Việt Nam liên quan đến nội dung này:

1.      Thẩm quyền đăng ký hộ tịch

Căn cứ theo Khoản 1 Điều 8 Luật Hộ tịch 2014 (sửa đổi, bổ sung 2026) có hiệu lực từ ngày 01/03/2027, UBND cấp xã/phường  được thực hiện đăng ký các sự kiện hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân.

Theo quy định tại Điều 4 Luật hộ tịch 2014 (sửa đổi, bổ sung 2026), UBND cấp xã/phường có thẩm quyền đăng ký các sự kiện, thông tin hộ tịch như: khai sinh; kết hôn; giám hộ, giám sát việc giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi thông tin hộ tịch; tình trạng hôn nhân; khai tử.

Như vậy, người dân có thể chủ động lựa chọn cơ quan đăng ký hộ tịch phù hợp với điều kiện thực tế của mình mà không cần quay về địa phương nơi cư trú như trước đây.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định rõ tại Khoản 2 điều 8 Luật Hộ tịch 2014 (sửa đổi, bổ sung 2026) về thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã là người có thẩm quyền ký các giấy tờ hộ tịch. Trong một số trường hợp, căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, việc ký có thể được ủy quyền theo quy định nhằm đảm bảo tính linh hoạt trong giải quyết công việc. Tuy nhiên, đối với các giấy tờ hộ tịch quan trọng, pháp luật vẫn đặt ra giới hạn không được ủy quyền, bao gồm: giấy khai sinh; giấy chứng nhận kết hôn; giấy tờ hộ tịch trong trường hợp hộ tịch có yếu tố nước ngoài.

Quy định này nhằm đảm bảo tính chặt chẽ, chính xác và giá trị pháp lý của các sự kiện hộ tịch có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với cá nhân. Ngoài ra, đối với công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài, việc đăng ký các sự kiện hộ tịch sẽ do cơ quan đại diện có thẩm quyền của Việt Nam ở nước ngoài thực hiện theo quy định pháp luật.

2.      Các hình thức đăng ký hộ tịch

Đăng ký trực tiếp

-      Người yêu cầu nộp hồ sơ, bản sao giấy tờ (hoặc bản chụp kèm bản chính để đối chiếu) tại UBND xã/phường nơi thường trú, tạm trú hoặc nơi đang sinh sống.

-      Cán bộ hộ tịch kiểm tra, đối chiếu và tiếp nhận hồ sơ.

-      Đối với đăng ký kết hôn căn cứ Khoản 3 Điều 16 Luật Hộ tịch 2014 (sửa đổi, bổ sung 2026) hai bên nam, nữ bắt buộc phải có mặt trực tiếp tại cơ quan đăng ký hộ tịch (UBND cấp xã/phường có thẩm quyền): không được ủy quyền, cơ quan hộ tịch sẽ kiểm tra giấy tờ, điều kiện kết hôn; hai bên cùng ký vào sổ hộ tịch và Giấy chứng nhận kết hôn.

Đăng ký trực tuyến (online

-      Có thể nộp hồ sơ từ xa: Người dân nộp hồ sơ qua Cổng dịch vụ công hoặc hệ thống điện tử.

-      Nhận kết quả điện tử hoặc bản giấy

Việc bỏ điều kiện về nơi cư trú là thay đổi lớn, giúp người dân có thể thực hiện thủ tục hộ tịch tại bất kỳ Ủy ban nhân dân cấp xã/phường nào, không bị ràng buộc bởi nơi thường trú hoặc tạm trú. Quy định này đặc biệt có ý nghĩa đối với người lao động di cư, người làm việc xa quê, góp phần làm giảm áp lực hành chính, tăng tính linh hoạt trong thực hiện thủ tục.

3.      Xử lý các trường hợp đã đăng ký hộ tịch trước 01/03/2027

-      Được công nhận giá trị pháp lý: Các giấy tờ hộ tịch (Khai sinh, Kết hôn, Khai tử...) đã đăng ký trước 01/03/2027 vẫn nguyên giá trị, không cần phải đăng ký lại nếu không có thay đổi nội dung.

-      Đăng ký, điều chỉnh không phụ thuộc nơi cư trú: Từ 01/03/2027, người dân có thể thực hiện thay đổi, bổ sung, trích lục hộ tịch tại bất kỳ UBND cấp xã nào trên toàn quốc, không phụ thuộc vào nơi thường trú hay tạm trú (khác với quy định trước đây là phải về đúng nơi đã đăng ký ban đầu).

-      Chuyển đổi số và liên thông dữ liệu: Các hồ sơ cũ sẽ được tích hợp vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử. Khi người dân làm thủ tục mới (như thay đổi, trích lục), thông tin cũ sẽ được kiểm tra và cập nhật trực tuyến để đảm bảo tính thống nhất, chính xác.

-      Xử lý trường hợp thiếu sót: Đối với các giấy tờ cũ bị sai sót, thiếu thông tin, người dân có thể đến bất kỳ UBND cấp xã thuận tiện nhất để làm thủ tục cải chính, bổ sung hộ tịch theo quy định mới. 

Có thể thấy, việc đăng ký hộ tịch không còn phụ thuộc địa giới hành chính là một bước cải cách quan trọng trong lĩnh vực hộ tịch. Đây không chỉ là sự thay đổi nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính mà còn thể hiện rõ định hướng hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước, hướng tới sự thuận tiện và phục vụ tốt hơn cho người dân.

Mọi vấn đề cần tư vấn cụ thể hoặc hỗ trợ thực hiện các thủ tục liên quan, Quý độc giả có thể liên hệ đến Công ty Luật TNHH XTVN để được tư vấn đảm bảo quá trình thực hiện đúng pháp luật và hiệu quả.