Ngày 15/01/2026, Chính Phủ đã ban hành Nghị định số 20/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17 tháng 05 năm 2025 của Quốc Hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, trong đó có đưa ra ưu đãi về miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, điều này được kỳ vọng sẽ tạo ra một cú hích giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực để tái đầu tư và gia tăng năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số.

Hãy cùng XTVN thảo luận về ưu đãi miễn thuế dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa được áp dụng kể từ kỳ tính thuế 2025.

1.      Thế nào là doanh nghiệp nhỏ và vừa?

Trước tiên, căn cứ theo Khoản 1 Điều 4 Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm 3 nhóm: doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa.

 Theo Điều 5 Nghị định số 80/2021/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa có đưa ra tiêu chí để xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa như sau:

“Điều 5. Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa

1. Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; lĩnh vực công nghiệp và xây dựng sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người và tổng doanh thu của năm không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 3 tỷ đồng.

Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người và tổng doanh thu của năm không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 3 tỷ đồng.

2. Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; lĩnh vực công nghiệp và xây dựng sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 100 người và tổng doanh thu của năm không quá 50 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 20 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định tại khoản 1 Điều này.

Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 50 người và tổng doanh thu của năm không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 50 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định tại khoản 1 Điều này.

3. Doanh nghiệp vừa trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; lĩnh vực công nghiệp và xây dựng sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200 người và tổng doanh thu của năm không quá 200 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 100 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này.

Doanh nghiệp vừa trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 100 người và tổng doanh thu của năm không quá 300 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 100 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này.”

Có thể thấy tiêu chí dùng để xác định mô hình doanh nghiệp có sự phân hóa cao tùy theo từng lĩnh vực kinh doanh đã phản ánh đúng đặc thù cần sử dụng lớn lượng lao động của ngành sản xuất và lượng lớn vốn, doanh thu của ngành dịch vụ. Ngoài ra còn xác định dựa trên các chỉ số định lượng: “Số lao động đóng BHXH" buộc doanh nghiệp phải minh bạch hơn trong quan hệ lao động nếu muốn thụ hưởng ưu đãi, hay "Doanh thu” hoặc “Nguồn vốn" giúp các doanh nghiệp đang trong giai đoạn đầu tư (vốn cao nhưng chưa có doanh thu) hoặc các doanh nghiệp thương mại (vốn thấp nhưng luân chuyển doanh thu lớn) đều có cơ hội nằm trong nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ để được hỗ trợ.

2.      Doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 03 năm

Theo điểm a Khoản 3 Điều 7 Nghị định số 20/2026/NĐ-CP quy định về miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký lần đầu như sau:

“Điều 7. Miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp

…

3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu:

a)                 Được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 03 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Thời gian miễn thuế được tính liên tục từ năm đầu tiên được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Trường hợp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được cấp trước thời điểm Nghị quyết số 198/2025/QH15 có hiệu lực thi hành mà còn thời gian áp dụng ưu đãi thì doanh nghiệp được hưởng ưu đãi theo quy định tại khoản này cho thời gian còn lại

…”

Theo đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 03 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Chính sách hỗ trợ này được áp dụng kể từ kỳ tính thuế năm 2025, đây là được xem là sự hỗ trợ rất lớn cho doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn ban đầu lúc mới thành lập doanh nghiệp, thời điểm gần như không phát sinh lợi nhuận, thậm chí là báo lỗ.

Đặc biệt, trường hợp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được cấp trước ngày 17/05/2025 mà còn thời gian áp dụng ưu đãi thì doanh nghiệp được hưởng ưu đãi theo quy định tại khoản này cho thời gian còn lại.

Tuy nhiên, căn cứ điểm b Khoản 3 Điều 7 Nghị định số 20/2026/NĐ-CP sẽ có những trường hợp doanh nghiệp vừa và nhỏ không được hưởng mức ưu đãi về thuế, cụ thể như sau:

“Điều 7. Miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp

…

3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu:

…

b) Quy định ưu đãi tại khoản này không áp dụng đối với:

b1) Doanh nghiệp thành lập mới do sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp;

b2) Doanh nghiệp thành lập mới mà người đại diện theo pháp luật (trừ trường hợp người đại diện theo pháp luật không phải là thành viên góp vốn), thành viên hợp danh hoặc người có số vốn góp cao nhất đã tham gia hoạt động kinh doanh với vai trò là người đại diện theo pháp luật, thành viên hợp danh hoặc người có số vốn góp cao nhất trong các doanh nghiệp đang hoạt động hoặc đã giải thể nhưng chưa được 12 tháng tính từ thời điểm giải thể doanh nghiệp cũ đến thời điểm thành lập doanh nghiệp mới;

b3) Thu nhập quy định tại khoản 3 Điều 18 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15.

…”

Điều này nhằm ngăn chặn trường hợp các doanh nghiệp lớn có hành vi như giải thể doanh nghiệp cũ để thành lập doanh nghiệp mới để trục lợi chính sách. Quy định này tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh cho cộng đồng khởi nghiệp, là công cụ bảo vệ những doanh nghiệp làm ăn chân chính, đảm bảo rằng sự hỗ trợ của Nhà nước thực hiện được đúng chức năng của mình thay vì bị lợi dụng bởi những chủ thể kinh doanh cũ.

Có thể thấy, các chính sách ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, nếu được áp dụng, sẽ góp phần giảm gánh nặng tài chính và tạo động lực phục hồi, phát triển sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, để xác định chính xác việc miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ kỳ tính thuế 2025, doanh nghiệp cần theo dõi kỹ quy định pháp luật, điều kiện áp dụng và hướng dẫn của cơ quan thuế. Việc chủ động nắm bắt chính sách sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng đúng, đủ các ưu đãi và hạn chế rủi ro trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Mọi vấn đề cần tư vấn cụ thể hoặc hỗ trợ thực hiện các thủ tục liên quan, Quý độc giả có thể liên hệ đến Công ty Luật TNHH XTVN để được tư vấn đảm bảo quá trình thực hiện đúng pháp luật và hiệu quả.