Âm nhạc là một trong những yếu tố quan trọng giúp quán cà phê tạo không gian thư giãn, thu hút khách hàng và nâng cao trải nghiệm dịch vụ. Tuy nhiên, việc mở nhạc tại quán không chỉ đơn thuần là phát những bài hát yêu thích mà còn liên quan đến các quy định của pháp luật về quyền tác giả và quyền liên quan. Vậy khi sử dụng âm nhạc để phục vụ hoạt động kinh doanh, chủ quán cà phê có cần xin phép tác giả hoặc trả phí bản quyền hay không? Đây là vấn đề được nhiều cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp quan tâm trong quá trình vận hành quán cà phê hiện nay.

1. Quán cà phê mở nhạc có cần xin phép hay trả phí bản quyền không?

            Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 26 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 được sửa đổi bởi khoản 7 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 và điểm b khoản 1 Điều 33 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi bởi khoản 9 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 quy định về giới hạn quyền tác giả và quyền liên quan như sau:

“Điều 26. Các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao

1. Các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền, phải thông tin về tên tác giả và nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm bao gồm:

b) Trường hợp tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép định hình trên bản ghi âm, ghi hình công bố nhằm mục đích thương mại thì tổ chức, cá nhân sử dụng bản ghi âm, ghi hình này trong hoạt động kinh doanh, thương mại không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả của tác phẩm đó theo thỏa thuận kể từ khi sử dụng; trường hợp không đạt được thỏa thuận thì thực hiện theo quy định của Chính phủ. Chính phủ quy định chi tiết các hoạt động kinh doanh, thương mại quy định tại điểm này.

…

Điều 33. Giới hạn quyền liên quan

1. Các trường hợp sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã công bố không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền, phải thông tin về bản ghi âm, ghi hình bao gồm:

b) Tổ chức, cá nhân sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã công bố nhằm mục đích thương mại trong hoạt động kinh doanh, thương mại không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền theo thỏa thuận cho người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, tổ chức phát sóng kể từ khi sử dụng; trường hợp không đạt được thỏa thuận thì thực hiện theo quy định của Chính phủ. Chính phủ quy định chi tiết các hoạt động kinh doanh, thương mại quy định tại điểm này.”

            Như vậy, đối với trường hợp sử dụng tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép định hình trên bản ghi âm, ghi hình công bố nhằm mục đích thương mại và trường hợp sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã được công bố nhằm mục đích thương mại trong hoạt động kinh doanh, thương mại, tổ chức, cá nhân không phải xin phép chủ sở hữu quyền tác giả hoặc chủ sở hữu quyền liên quan trước khi sử dụng. Tuy nhiên, tổ chức, cá nhân vẫn phải thực hiện nghĩa vụ trả tiền bản quyền cho các chủ thể quyền theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật nếu các bên không đạt được thỏa thuận.  

Ngoài ra, căn cứ khoản 1 Điều 34 Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định về địa điểm sử dụng nhạc nhằm mục đích thương mại trong hoạt động kinh doanh, thương mại như sau:

“Điều 34. Sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong trường hợp giới hạn quyền tác giả, giới hạn quyền liên quan

1. Sử dụng tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép định hình trên bản ghi âm, ghi hình công bố nhằm mục đích thương mại trong hoạt động kinh doanh, thương mại theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 26 của Luật Sở hữu trí tuệ; bản ghi âm, ghi hình đã được công bố nhằm mục đích thương mại trong hoạt động kinh doanh, thương mại theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 33 của Luật Sở hữu trí tuệ là việc tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã công bố nhằm mục đích thương mại để sử dụng tại nhà hàng, quán cà phê, khách sạn, cửa hàng, siêu thị; khu vui chơi, giải trí, trung tâm thương mại; câu lạc bộ thể dục, chăm sóc sức khỏe - thẩm mỹ; cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke; quán bar, vũ trường; trong hoạt động hàng không, giao thông công cộng và các hoạt động kinh doanh, thương mại có bản chất tương tự.”

            Theo đó, khi quán cà phê sử dụng nhạc thì không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn, chủ sở hữu quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình theo thỏa thuận kể từ khi sử dụng. Theo khoản 2 Điều 34 Nghị định 17/2023/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình theo quy định nêu trên phải chủ động liên hệ với chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn, chủ sở hữu quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình hoặc với tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan để thỏa thuận việc sử dụng. Đồng thời, các bên sử dụng có trách nhiệm cung cấp danh mục, thời lượng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã khai thác và thanh toán tiền bản quyền theo quy định pháp luật. Trong trường hợp không xác định được hoặc không thể liên hệ với chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn hoặc chủ sở hữu quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình, tổ chức, cá nhân sử dụng có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ với tổ chức hành chính giúp Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan.

2. Cách tính tiền bản quyền khi mở nhạc ở quán cà phê khi không thỏa thuận được tiền bản quyền

            Căn cứ khoản 4 Điều 35 Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định về trả tiền bản quyền trong trường hợp giới hạn quyền tác giả, giới hạn quyền liên quan như sau:

“Điều 35. Trả tiền bản quyền trong trường hợp giới hạn quyền tác giả, giới hạn quyền liên quan

4. Tổ chức, cá nhân sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã công bố nhằm mục đích thương mại trong hoạt động kinh doanh, thương mại quy định tại điểm b khoản 1 Điều 26, điểm b khoản 1 Điều 33 của Luật Sở hữu trí tuệ và khoản 1 Điều 34 của Nghị định này không phải xin phép, nhưng phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn, chủ sở hữu quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình theo thỏa thuận kể từ khi sử dụng; trường hợp không đạt được thỏa thuận thì phải trả tiền bản quyền theo biểu mức quy định tại Phụ lục II của Nghị định này hoặc khởi kiện tại tòa án theo quy định của pháp luật. Trường hợp không trả tiền bản quyền trong thời hạn 90 ngày kể từ khi sử dụng thì phải dừng việc tiếp tục sử dụng.”  

            Như vậy, đối với trường hợp sử dụng tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép định hình trên bản ghi âm, ghi hình công bố nhằm mục đích thương mại và trường hợp sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã được công bố nhằm mục đích thương mại trong hoạt động kinh doanh, thương mại, quán cà phê không phải xin phép trước khi sử dụng nhưng phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn, chủ sở hữu quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình theo thỏa thuận kể từ khi sử dụng. Trường hợp không đạt được thỏa thuận thì phải trả tiền bản quyền theo biểu mức quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định số 17/2023/NĐ-CP hoặc khởi kiện tại tòa án theo quy định của pháp luật.

Căn cứ theo Mục 1 Phụ lục II Ban hành kèm theo Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định về cách tính tiền bản quyền khi mở nhạc ở quán cà phê như sau:

- Số tiền bản quyền chi trả (tính theo năm) = Mức lương cơ sở x Hệ số điều chỉnh.

- Mức lương cơ sở:

+ Hiện hành: Căn cứ khoản 2 Điều 3 Nghị định 73/2024/NĐ-CP: 2.340.000 đồng/tháng

+ Từ 01/07/2026: Căn cứ khoản 2 Điều 3 Nghị định 161/2026/NĐ-CP: 2.530.000 đồng/tháng

- Biểu mức hệ số điều chỉnh tiền bản quyền khi sử dụng trong quan cà phê – giải khát:

Ví dụ: Bạn mở 1 quán cà phê với diện tích 14 m²

- Như vậy hệ số điều chỉnh sẽ là: 0.35/năm

- Tính tiền bản quyền phải nộp như sau:

+ Trước 01/07/2026: 2.340.000 đồng x 0,35 = 819.000 đồng/năm

+ Sau 01/07/2026: 2.530.000 đồng x 0,35 = 885.500 đồng/năm

            Việc mở nhạc tại quán cà phê không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền. Do đó, chủ quán cà phê cần tìm hiểu kỹ các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ để bảo đảm việc khai thác âm nhạc phục vụ hoạt động kinh doanh được thực hiện đúng quy định, đồng thời tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả và chủ sở hữu quyền liên quan.